Ông doanh nghiệp đi dạy kỹ năng sống (hay ước mơ về một Hào khí Việt thời bình)

Tiến sĩ Việt nói như lên đồng, mồ hôi đầm đìa trên mặt, trên vai áo. Đi kèm với lời giảng là những minh chứng bằng bảng biểu, bằng những phép tính dễ hiểu, bằng ca dao, tục ngữ, bằng cả xiếc, kịch câm…Xen kẽ là những bài tập thư giãn kiểu Ấn Độ và kiểu Mỹ, những video clip, những bài hát, câu chuyện, và lời tâm sự của nhân chứng sống. Giọng hát âm vang tươi rói của bạn Thái Quốc Toản làm hội trường trở nên phấn chấn: “Đường vui nay bước thênh thang. Tâm hồn lộng gió em ơi. Xây đẹp mộng ước tương lai. Em ơi vút lên một tiếng đàn…” Chỉ nghe hát, không ai nghĩ Toản bị khiếm thị. Tôi chợt nghĩ, mình có mắt sáng, mà chắc gì đã có được tình yêu cuộc sống như Toản?! Nhà tin học trẻ bị khuyết tật Công Hùng tâm sự với các bạn trẻ bằng cái giọng sang sảng. Anh là người đã được giải thưởng Hiệp sĩ thông tin của Việt Nam và hiện là Giám đốc một Công ty hơn 100 nhân viên, dành ưu tiên cho người khuyết tật. Vẻ đẹp trí tuệ và nghị lực rạng ngời trên gương mặt Hùng, làm người nghe quên mất rằng, anh đang ngồi đó trên xe lăn, như một đứa trẻ lên hai bị khuyết tật. Học hết lớp 7, Hùng bị bệnh nặng. Từ chỗ bị đóng băng giữ bốn bức tường, anh quyết tâm thực hiện ước mơ học thật giỏi máy tính. Gìơ đây Hùng ước mơ đem được nhiều niềm vui hơn nữa cho những người có hoàn cảnh như anh. “Cảm ơn anh Hùng, Việt phải học Hùng cái chí làm chủ, để Việt thêm niềm tin xoay xở gây dựng cái trung tâm Tâm Việt này. Tất cả hội trường đứng dậy. Nghiêm! Anh Hùng làm được. Chúng ta làm được. Anh Hùng thật giỏi, chúng ta giỏi hơn!...”. Cả hội trường vung cao nắm tay. Tất cả hô to theo anh Việt- như những lời thề của người chiến sĩ trước giờ xuất kích. Cả hội trường hát vang: “Đêm nay trên đường hành quân ra mặt trận. Trùng trùng lớp lớp tiến bước theo con đường của Bác…”.

“Tại sao thời chiến chúng ta ra ngõ gặp anh hùng? Vì tận số thì cố, sắp chết cả dân tộc thì phải đoàn kết. Tại sao thời bình chúng ta không có những bài hát thúc giục thanh niên quyết chí làm giàu như thế. Phải tạo nên khí phách trẻ trong thời bình, đó chính là hào khí Việt. Chính các bạn phải tạo nên cho mình khí phách đó, tổng hòa của khẩu khí, tư thế, ý chí quyết tâm lập thân, lập nghiệp.… Đừng tự ti, cần cù là cụ thông minh. Chúng ta đã quá quen với cách dạy học sinh phải im lặng, phải khiêm tốn. Trẻ ngồi yên trong lớp thì được khen ngoan. Trẻ hiếu động, hay lý sự thì bị trù ghét. Khiêm tốn đích thực nghĩa là làm nhiều hơn nói, chứ không có nghĩa là không được ước mơ: tôi xuất sắc, tôi sẽ phấn đấu trở thành Thủ tướng, thành tỉ phú, thành đại văn hào…!”

Anh Việt nói nhiều điều về kỹ năng sống cho lớp trẻ. Đôi điều tôi đã gặp đâu đó trong những cuốn sách tâm lý giáo dục nước ngoài. Nhưng cách lập luận, chứng mình bằng thực tiễn và văn hoá Việt Nam của anh thì đúng là chẳng đâu có. “Chúng tôi kết hợp ba trường phái: máu lửa của Mĩ, thiền định của Ấn độ, thâm hậu của Tàu chuyển hóa vào cái chân chất yêu thương của Việt nam. Tâm Việt đang tạo ra trường phái “Dã Triết Kịch” – Dân dã để nhiều người hiểu, kịch tính để dễ đi vào lòng người và phải có tính triết lý cao để lưu truyền lâu dài, rộng rãi”. Cái ông tiến sĩ toán lý này đúng là giỏi nói, giỏi làm công tác tuyên truyền, đáng lẽ ông phải sang Trung ương Đoàn mới đúng! Nhưng chắc cũng phải có gốc gác gia đình chi đây mới lập ra Tâm Việt và đi làm đào tạo . Sau, hỏi ra mới biết cha anh vốn là cán bộ tuyên giáo của một công ty khai khoáng. Chị em trong nhà hầu hết đều theo ngành giáo dục. Hồi còn học ở Nga, thầy giáo và bạn bè đều gọi anh là “giáo sư”.

“Giáo sư gì đâu, chẳng qua là mình toàn ở vị trí cuối đoàn tàu nên phải cố, cố mãi rồi quen. Học ở trường quê ở Diễn Châu, Nghệ An nên tự ti lắm. Thi đại học xong, mình nói với bố cho đi công nhân, vì nghĩ là trượt rồi. Mình làm sao so được với dân thành phố, với trường chuyên, lớp chọn. Thế nào lại đủ điểm đi Nga. Lúc lên tàu sang nước bạn, mình nặng có 38 cân, chả biết chữ Nga nào, mà xung quanh thấy các bạn xì xồ cả. Sang Tasken học tiếng, sợ bị đuổi về nên học gạo. Bò ra mà học, nên được cho lên học MGU, ai cũng tưởng dân trường chuyên. Thấy các bạn ai cũng giỏi, trường thì to thế, vĩ đại thế, nên sợ quá, lại học gạo suốt ngày trong thư viện. Trường Nga đã tạo cho mình quyết tâm tự học, thầy Nga đã giúp mình phương pháp tư duy. Với lại, mình ở quê ra, thấy dân quê thiệt thòi vì ít được giao lưu. Rồi bây giờ hội nhập, người Việt mình không có kinh nghiệm giao tiếp, thiếu kỹ năng sống và làm việc, nên làm ăn kém hiệu quả. Vậy là mình mở ra Tâm Việt. “Ngũ thập tri thiên mệnh”, với mình 50 tuổi mới tìm ra cái nghiệp làm thầy, bắt đầu một nghiệp mới cái nghiệp tâm linh!”

Chưa thoả mãn lắm với câu trả lời của anh lúc giải lao, nhưng tôi lại bị hút ngay vào hội thảo với đoạn phim ngắn về cậu thanh niên Tạ Duy Anh, bị di chứng chất độc da cam từ người cha cựu chiến binh. Đã có một thời, cậu phó mặc tấm thân 75 cân cho người cha thương binh nhiễm chất độc da cam còm cõi lo lắng, chăm sóc - như chăm một đứa trẻ. Đến lớp học, sự trêu chọc của bạn cùng lớp làm cho nỗi đau của Duy Anh càng sâu hơn, và cậu trở nên chán nản. Thế rồi trong khó khăn, cơ hội đã đến. Cậu được Tâm Việt đào tạo, trở thành nhân viên trợ giảng. Hơn 3 triệu lương mỗi tháng đem đến cho Duy Anh sự tự tin, niềm hứng khởi và cậu thấy xót thương hơn, biết ơn hơn đối với cha, mẹ mình. Đèn hội trường vụt tắt. Một giọng hát sâu lắng về tình mẹ con cất lên: “Mẹ già như chuối chín cây. Gió lay mẹ rụng con phải mồ côi. Mồ côi, khổ lắm ai ơi”. Giọng TS.Việt nhẹ nhàng như lời tâm sự của các bạn trẻ: “Đã khi nào ta nghĩ tới ngày mẹ sẽ ra đi mãi, đã bao giờ ta nói lời yêu thương với mẹ cha, hay ta chỉ nghĩ đến việc xin tiền và đòi hỏi. Ta thường cáu gắt với mẹ mỗi khi mẹ mắng - kệ con, con lớn rồi…”

Có nhiều tiếng sụt sịt phía sau. Tôi nói với chị Lâm Thuý – Cán bộ Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam: “Ông Việt giỏi thật, làm lũ trẻ khóc được”. Thế nhưng, chính tôi và chị Thuý mắt lại nhoè đi, khi nghe lời hối hận ngắt quãng trong tiếng khóc của một bạn sinh viên. Em hối hận vì đã có lần em quát mẹ, vô tình với mẹ trong khi bà mẹ hàng ngày phải đi chợ bán hàng từ 3 giờ sáng để lấy tiền nuôi em.

Vĩ Thanh

10 rưỡi đêm, hội thảo kết thúc. Nhiều người đến đây chưa ăn tối, vậy mà ai cũng phấn khởi. Nhiều người đến bắt tay anh Việt: “Cảm ơn anh. Tôi sẽ mời anh đến dạy ở trường tôi”. “Thưa thầy, em muốn xin đến làm việc cho Tâm Việt”. “Tôi cứ nhầm tên trung tâm anh là Tân Việt. Nhưng đúng là có Tâm Việt thì mới có Tân Việt”. Niềm hạnh phúc bừng lên trong mắt TS Việt.

Muộn, nhưng tôi vẫn cố tranh thủ phỏng vấn thêm anh Việt và đã biết thêm nhiều điều. Không mấy ai lại bỏ những vị trí “mơ ước” như giám đốc, chánh văn phòng doanh nghiệp lớn như anh về mở trung tâm đào tạo tư. Ở cơ quan cũ, xung đột lớn 3 lần xảy ra vì anh dám chứng minh người khác là sai. Nhiều người như anh đã bằng lòng với số phận, để rồi “chân ngoài dài hơn chân trong”. Ts.Việt nghĩ khác, anh muốn tự đi, tự khẳng định bằng chính đôi chân của mình. Lúc anh về quê bằng xe buýt (thay vì ô tô con Nhà nước), lúc anh mới mở Trung tâm, bố anh (60 năm tuổi Đảng) lo lắm, mẹ anh thì khóc ròng. Nhưng giờ đây nơi chín suối, mẹ anh chắc đã yên lòng. Từ tay trắng, bỏ tiền túi đi học Kỹ năng sống ở nước ngoài, cử cán bộ đi học; rồi cùng đội ngũ gần trăm nhân viên của mình “tiêu hoá” kiến thức ngoại, kết hợp với vốn văn hoá Việt để xây dựng giáo trình, bây giờ Tâm Việt đã tổ chức được gần 3000 lớp cho cán bộ tổ chức các tỉnh thành, cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước, đặc biệt là cho lớp trẻ. “Không tiết kiệm ước mơ”, Ts.Việt với phương châm lọ mọ học hỏi, đau đáu vì thế hệ trẻ mong muốn tạo nên một trường phái mới trong văn hóa Việt, đưa môn Kỹ năng sống và làm việc vào các cấp học ở Việt Nam.